Rozwód to nie tylko rozstanie dwojga ludzi, ale również konieczność uregulowania wielu istotnych kwestii prawnych, w tym przede wszystkim kwestii majątkowych. Mowa oczywiście o postępowaniu w przedmiocie podziału majątku wspólnego, które to postepowanie okazuje się często być bardziej skomplikowane i czasochłonne niż sam rozwód. Przystępując do podziału majątku wspólnego warto wiedzieć o kilku istotnych sprawach, które postaram się dla Państwa omówić w poniższym artykule.
Czy przy rozwodzie orzeka się o wspólnym majątku?
Zgodnie z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd może na wniosek jednego z małżonków dokonać podziału majątku wspólnego już w wyroku rozwodowym, jednak wyłącznie wówczas, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania. W praktyce sądy orzekają o podziale majątku wspólnego podczas rozwodu niezwykle rzadko, gdy majątek jest niewielki, a strony przedstawiają zgodną propozycję podziału. Zwykle jednak małżonkowie muszą dochodzić swoich praw w odrębnym postępowaniu już po zakończeniu sprawy rozwodowej.
Kiedy małżonkowie mogą wnieść o podział majątku?
Co do zasady małżonkowie mogą wystąpić z wnioskiem o podział majątku wspólnego po zakończeniu postępowania rozwodowego, gdy zostanie wydany wyrok rozwiązujący małżeństwo. Jeżeli między małżonkami istniał ustawowy ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, wówczas w momencie orzeczenia rozwodu ustrój ten ulega rozwiązaniu i możliwe staje się dokonanie podziału majątku wspólnego. Podział majątku nie jest ograniczony czasowo – można się o niego ubiegać nawet po wielu latach. Warto jednak pamiętać, że im dłużej zwlekamy, tym coraz trudniej będzie udowodnić, co dokładnie wchodziło w skład majątku wspólnego oraz w jaki sposób majątek powinien zostać sprawiedliwie podzielony. Dodatkowo wszczęcie postępowania podziałowego bezpośrednio po rozwodzie, powoduje, że nie musimy potem po kilku latach ponownie powracać do kwestii związanych z byłym małżeństwem.
Czy orzeczenie winy w wyroku rozwodowym wpływa na podział majątku?
To jedno z najczęstszych pytań zadawanych przez klientów: „Czy jeśli sąd orzeknie winę współmałżonka, dostanę większą część majątku?”. Odpowiedź brzmi: nie. Orzeczenie o winie za rozkład pożycia nie ma wpływu na sposób podziału majątku wspólnego. Są to dwie zupełnie odrębne kwestie prawne. Podział majątku opiera się na ustaleniu, co wchodzi w jego skład i w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do jego powstania, a nie na tym, kto ponosi winę za rozpad małżeństwa. Wyjątkiem może być sytuacja, gdy jeden z małżonków rażąco zaniedbywał obowiązki rodzinne – wówczas możliwe jest ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, jednak o tym za moment. Najważniejsze jest jednak to, że orzeczenie o winie nie wpływa bezpośrednio ani na sposób podziału majątku wspólnego ani na uznanie nierównych udziałów w majątku wspólnym.
Na jakich zasadach następuje podział majątku wspólnego?
Zasadą jest, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, niezależnie od tego, ile każdy z nich zarabiał w czasie trwania małżeństwa.
Majątek wspólny obejmuje przede wszystkim:
- wynagrodzenia za pracę,
- dochody z działalności gospodarczej,
- środki zgromadzone na rachunkach bankowych,
- zakupione w czasie małżeństwa nieruchomości i ruchomości (np. samochody, wyposażenie domu),
- środki zgromadzone w OFE, PPK czy na kontach emerytalnych.
Nie wchodzi do majątku wspólnego m.in.:
- majątek nabyty przed ślubem,
- spadki i darowizny (chyba że darczyńca zastrzegł inaczej),
- przedmioty osobistego użytku.
Podczas podziału majątku sąd może:
- przyznać daną rzecz jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego,
- zarządzić sprzedaż majątku i podział uzyskanej kwoty,
- ustalić nierówne udziały, jeśli zostanie wykazane, że jeden z małżonków przyczynił się w mniejszym stopniu do budowy majątku wspólnego (art. 43 § 2 k.r.o.).
Czym są nierówne udziały w majątku wspólnym?
Zasadą jest, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym – niezależnie od wysokości ich zarobków czy stopnia zaangażowania w życie zawodowe i rodzinne. Jednak w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest ustalenie nierównych udziałów, czyli przyznanie jednemu z małżonków większego udziału w majątku. Żeby jednak tak się stało, muszą wystąpić ważne powody, o których mówi art. 43 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Do ważnych powodów możemy zaliczyć: rażące nieróbstwo jednego z małżonków i brak przyczynienia się do budowy majątku wspólnego; trwonienie majątku przez jednego z małżonków podczas wspólnego życia lub też znacząco wyższy wkład finansowy jednego z małżonków w budowę majątku, zwłaszcza przez dłuższy okres trwania małżeństwa. W praktyce ustalenie nierównych udziałów jest trudne i wymaga dokładnego udowodnienia okoliczności świadczących o rażącej nierówności w przyczynianiu się do powstania majątku. Sam fakt, że jeden z małżonków pracował zawodowo, a drugi zajmował się domem i dziećmi – nie wystarczy, aby sąd orzekł o nierównych udziałach, gdyż art. 43 § 3 k.r.o. nakazuje brać pod uwagę również nakład osobistej pracy małżonka przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.
Rozwód a podział majątku wspólnego małżonków
Chociaż podział majątku wspólnego może nastąpić w ramach postępowania rozwodowego, to jednak z reguły nie ma to miejsca. Z wielu powodów lepszym rozwiązaniem jest podzielenie majątku wspólnego w osobnym postępowaniu. Sprawy dotyczące podziału majątku wspólnego bywają trudne, czasochłonne i wymagają dokładnego przygotowania, ale przede wszystkim zgromadzenia właściwej dokumentacji. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnika w przeprowadzeniu podziału majątku po rozwodzie lub w samej sprawie rozwodowej, zapraszam do kontaktu!
